وبلاگ
روش شست و شوی طلا در خانه با بهترین راههای تمیز و براق کردن
طلا همیشه یکی از محبوبترین و ارزشمندترین انتخابها در دنیای زیورآلات بوده؛ فلزی که با درخشش خاص خودش، هم زیبایی میسازد و هم حس سرمایه داشتن را به ما میدهد. اما حتی زیورآلات طلا و زیورآلات ورق طلا هم بعد از مدتی استفاده، کدر میشوند و برق اولیهشان را از دست میدهند. خبر خوب این است که روش شست و شوی طلا در خانه خیلی سادهتر از چیزی است که تصور میکنیم و با چند روش دستی و ایمن میتوانیم جواهراتمان را مثل روز اول براق کنیم.
در این راهنما قدمبهقدم به شما کمک میکنیم طلا، طلای سفید، طلاهای نگین دار و حتی زیورآلات ورق طلا را به درستی تمیز کنید. از شناخت نوع طلا و سنگها گرفته تا انتخاب مواد مناسب و نکات مهم ایمنی، همه چیز توضیح داده شده تا بدون آسیب، درخشش واقعی طلا حفظ شود. هدف این مقاله این است که بدانید چطور با چند کار ساده در خانه، از زیورآلات ارزشمندتان مراقبت کنید و همیشه ظاهر درخشان و چشمنوازشان را حفظ کنید.
چرا طلا کدر میشود و درخشش خود را از دست میدهد؟
طلا، به عنوان یک فلز گرانبها، مقاومت بالایی در برابر اکسیداسیون و کدر شدن دارد؛ اما این بدان معنا نیست که همیشه براق و درخشان باقی میماند. عوامل مختلفی میتوانند به مرور زمان بر روی سطح طلا تأثیر بگذارند و از درخشش آن بکاهند. این کدری و تیرگی اغلب ناشی از تجمع چربی، گرد و غبار و مواد شیمیایی است که در طول زمان روی سطح جواهرات مینشینند.
- تماس روزمره با پوست، عرق و چربی بدن: پوست انسان دائماً چربی و عرق تولید میکند که به تدریج روی سطح طلا رسوب کرده و لایهای کدر ایجاد میکند. این لایه در گذر زمان، باعث از بین رفتن براقیت طلا میشود.
- تأثیر مواد آرایشی و بهداشتی: عطر، لوسیون، کرمهای مرطوبکننده و حتی اسپری مو میتوانند ذرات چربی و مواد شیمیایی خود را به طلا منتقل کنند. این مواد به خصوص در شکافها و ریزهکاریهای جواهرات جمع شده و باعث کدر شدن طلا میشوند.
- آلودگیهای محیطی و گرد و غبار: ذرات معلق در هوا و گرد و غبار به آسانی روی طلا مینشینند و لایهای نامرئی اما کدری را روی آن به وجود میآورند. این آلودگیها به مرور زمان باعث کاهش زیبایی و درخشش طلا میشوند.
- برخورد با مواد شیمیایی خانگی: مواد شوینده حاوی کلر، سفیدکنندهها و حتی مواد پاککننده منزل میتوانند به طلا آسیب برسانند. این مواد باعث تغییر رنگ طلا و حتی خوردگی آن میشوند، به خصوص اگر طلا عیار پایینتری داشته باشد یا با فلزات دیگر ترکیب شده باشد.
اگر هنگام استفاده از طلا دچار خارش، قرمزی یا التهاب پوست میشوید، احتمال حساسیت به فلزات آلیاژ وجود دارد. برای آشنایی با علتها، نشانهها و سریعترین روشهای درمان راهنمای کامل حساسیت به طلا را بخوانید.
نکات ایمنی قبل از روش شست و شوی طلا در خانه
قبل از شروع هرگونه عملیات تمیزکاری، رعایت اصول ایمنی و توجه به برخی ملاحظات مهم ضروری است. این نکات به شما کمک میکنند تا بدون آسیب رساندن به جواهرات ارزشمندتان، بهترین نتیجه را از شستشوی طلا در خانه بگیرید و از خطرات شستشوی طلا جلوگیری کنید.
شناخت نوع طلا، طلای سفید و جواهرات نگین دار
پیش از هر اقدامی، نوع طلای خود را بشناسید. طلای زرد، طلای سفید، طلای رزگلد، و طلاهای آبکاریشده هر کدام نیاز به مراقبتهای خاصی دارند. به عنوان مثال، طلای سفید اغلب با رودیوم آبکاری میشود و مواد ساینده میتوانند به این لایه آسیب برسانند.
برای جواهرات نگیندار، نوع نگین (الماس، یاقوت، زمرد، مروارید، فیروزه، اوپال و غیره) اهمیت زیادی دارد. برخی سنگها مانند مروارید، فیروزه و اوپال بسیار حساس هستند و نباید با مواد شیمیایی قوی یا حتی آب زیاد تماس پیدا کنند. الماسها مقاومترند، اما همچنان باید با احتیاط تمیز شوند.
بررسی وضعیت طلا و آماده سازی محل شستشو
قبل از شستشو، جواهرات را از نظر شل بودن نگینها، خراشیدگیهای عمیق یا آسیبدیدگیهای دیگر به دقت بررسی کنید. اگر نگینی شل شده است، بهتر است ابتدا به جواهرساز مراجعه کنید تا از افتادن آن در حین شستشو جلوگیری شود. در زمان شستشوی طلا در خانه، محیط کار را آماده کنید. یک کاسه مناسب زیر سینک قرار دهید یا راه آب را ببندید تا در صورت لیز خوردن طلا، به داخل فاضلاب نیفتد. همچنین، از تهویه مناسب محیط اطمینان حاصل کنید، به خصوص اگر از مواد شیمیایی مانند آمونیاک استفاده میکنید.
ابزار لازم برای تمیز کردن طلا و زیورآلات در خانه
برای شروع، به چند ابزار ساده نیاز دارید:
- مسواک فوق نرم
- پارچه میکروفایبر یا پارچه نرم و بدون پرز
- دستکش
- کاسه
روشهای خانگی شست و شوی طلا در خانه
برای جرمگیری طلا در خانه و بازگرداندن درخشش آن، روشهای مختلفی وجود دارد که میتوانید با مواد اولیه موجود در منزل، آنها را به سادگی انجام دهید. این روشها به شما کمک میکنند تا با حداقل هزینه و در کمال ایمنی، طلاهای خود را براق کنید.
روش کلاسیک شستن طلا با آب گرم و مایع ظرفشویی
سادهترین و ایمنترین روش شست و شوی طلا در خانه استفاده از آب گرم و مایع ظرفشویی ملایم است. این روش برای طلاهای ساده و نگیندار مناسب است.
- وسایل لازم: آب گرم، مایع ظرفشویی، کاسه، مسواک فوقنرم، پارچه میکروفایبر.
- آب گرم و چند قطره مایع ظرفشویی را مخلوط کنید.
- طلا را ۱۵ تا ۲۰ دقیقه داخل محلول بخیسانید.
- با مسواک نرم، به آرامی سطح طلا را تمیز کنید.
- زیر آب ولرم خوب آبکشی کنید.
- با پارچه نرم خشک کنید و اجازه دهید کاملاً هوا بخورد.
جرم گیری و درخشان کردن طلا با جوش شیرین
جوش شیرین یک پاککننده ملایم است و میتواند کدری طلا را به خوبی کاهش دهد.
- وسایل لازم: جوش شیرین، آب، کاسه، فویل آلومینیومی (اختیاری)، مسواک نرم، پارچه.
- خمیر جوش شیرین: دو قاشق جوش شیرین را با چند قطره آب مخلوط کنید تا خمیر شود. خمیر را به آرامی روی طلا بمالید.
- محلول فویلی: کف کاسه را با فویل بپوشانید، نمک و جوش شیرین بریزید، کمی مایع ظرفشویی اضافه کنید و آب جوش روی آن بریزید. طلا را ۱۰ تا ۱۵ دقیقه داخل محلول بگذارید.
- برس کشیدن: با مسواک نرم و حرکات آرام، جرمها را از سطح طلا جدا کنید.
- آبکشی و خشک کردن: طلا را کامل آبکشی کنید و با پارچه نرم خشک کنید.
نکته: برای طلاهای نگین دار یا سنگهای حساس، از جوش شیرین با احتیاط استفاده کنید و ابتدا روی بخش کوچک تست بگیرید.
تمیز کردن و برق انداختن طلا با سرکه سفید
سرکه سفید بهخاطر اسیدیته ملایم، گزینهای ساده و مؤثر برای براق کردن طلا و از بین بردن لکههای سطحی است.
- وسایل لازم: سرکه سفید، کاسه، مسواک نرم، پارچه.
- طلا را ۱۰ تا ۱۵ دقیقه در سرکه سفید (خالص یا کمی رقیقشده) بخیسانید.
- در صورت نیاز، با مسواک نرم و حرکات آرام سطح طلا را تمیز کنید.
- طلا را کاملاً آبکشی کنید و با پارچه نرم خشک کنید.
نکته: سرکه و جوش شیرین را در یک مرحله با هم ترکیب نکنید. اگر قصد استفاده از هر دو روش را دارید، ابتدا طلا را با سرکه تمیز کنید، بعد آبکشی کنید و سپس روش جوش شیرین را جداگانه انجام دهید.
پاک کردن لکههای سطحی طلا با الکل طبی
الکل ایزوپروپیل (الکل طبی) میتواند به سرعت چربیها و لکههای روی طلا را پاک کرده و آن را ضدعفونی کند.
- وسایل مورد نیاز: الکل ایزوپروپیل (طبی)، پنبه یا پارچه نرم.
- آغشته کردن پنبه: یک تکه پنبه یا گوش پاک کن را به الکل طبی آغشته کنید.
- پاک کردن سطح طلا: با دقت و به آرامی، تمام سطوح طلا را با پنبه آغشته به الکل پاک کنید.
- خشک شدن در هوای آزاد: اجازه دهید طلا در هوای آزاد کاملاً خشک شود. نیازی به آبکشی ندارد.
احتیاط: از این روش روی سنگهای قیمتی حساس مانند مروارید، اوپال، مرجان یا فیروزه استفاده نکنید، زیرا الکل میتواند به آنها آسیب برساند.
روشهای تخصصی و قوی برای تمیز کردن طلا
برخی روشها به دلیل قدرت پاککنندگی بالا، نتایج چشمگیری در تمیز کردن طلا ارائه میدهند، اما به همان نسبت نیازمند دقت و احتیاط بیشتری هستند. این روشها اغلب برای شستشوی حرفهای طلا در خانه مناسباند.
شست و شوی طلا با آمونیاک فقط برای طلای زرد ساده
آمونیاک قدرت پاککنندگی بالایی دارد و میتواند لکههای عمیق را از روی طلای زرد ساده پاک کند؛ اما چون مادهای خورنده و قوی است، باید با نهایت دقت از آن استفاده کنید. برای طلای سفید، طلاهای آبکاریشده و جواهرات نگیندار کاملاً ممنوع است.
- وسایل لازم: آمونیاک رقیق (۱ به ۶)، کاسه شیشهای، دستکش، ماسک، مسواک نرم، پارچه.
- محلول رقیق را در محیطی با تهویه مناسب آماده کنید.
- طلای زرد بدون نگین را حداکثر ۳۰ ثانیه داخل محلول قرار دهید.
- سریعاً خارج کرده و زیر آب فراوان بشویید.
- یکبار دیگر با آب و صابون ملایم تمیز کنید.
- با پارچه نرم کاملاً خشک کنید.
هشدار مهم: هرگز آمونیاک را با سفیدکننده ترکیب نکنید. برای طلای سفید، آبکاری شده یا نگیندار استفاده نشود. تماس آن با پوست و چشم خطرناک است؛ همیشه دستکش و ماسک بپوشید.
استفاده از تمیزکنندههای تجاری مخصوص طلا
اگر بهدنبال یک روش آماده و سریع هستید، میتوانید از تمیزکنندههای تجاری مخصوص طلا استفاده کنید. این محصولات معمولاً بهصورت محلول، ژل، پد یا اسپری عرضه میشوند و فرمولاسیون ملایمتری نسبت به آمونیاک دارند.
- مزایا: استفاده آسان، سرعت بالا و مناسب برای برق انداختن طلا.
- معایب: قیمت بالاتر و نامناسب بودن برخی مدلها برای طلاهای نگیندار یا سنگهای حساس.
- روش استفاده: طبق دستور کارخانه عمل کنید. معمولاً کافی است طلا را چند دقیقه داخل محلول قرار دهید، بهآرامی تمیز کنید و سپس آبکشی و خشک کنید.
برای جلوگیری از کدر شدن و پوسته پوسته شدن روکش طلا، باید اصول سادهای را رعایت کنید. نکات ضروری برای افزایش عمر و ماندگاری زیورآلات را در مقاله نگهداری از زیورآلات روکش طلا ببینید.
شست و شوی طلای نگین دار، طلای سفید و طلاهای آبکاری شده
شستشوی طلاهای خاص نیازمند دقت و روشهای متفاوتی است تا از آسیب رساندن به طلا جلوگیری شود. این ملاحظات به ویژه برای طلاهای نگیندار و طلای سفید اهمیت دارند.
روش شستشوی طلا با نگین و سنگهای حساس
طلای نگیندار به دلیل وجود سنگهای قیمتی یا نیمهقیمتی، حساسیت بیشتری به مواد شیمیایی و شستشوی نامناسب دارد. اصول کلی در اینجا، ملایمت و احتیاط است.
- اصول کلی: برای شستشوی طلا با نگین، همیشه از آب گرم و مایع ظرفشویی ملایم یا صابون بچه استفاده کنید.
- روشهای توصیه شده: جواهرات را به مدت کوتاه در محلول آب و صابون خیس کنید. سپس با یک پارچه فوقالعاده نرم یا گوش پاک کن، به آرامی اطراف نگینها و سطح طلا را تمیز کنید. استفاده از مسواک فوقالعاده نرم با احتیاط و فقط برای قسمتهای فلزی که نگین ندارند، توصیه میشود.
- خشک کردن نگیندارها: این مرحله حیاتی است. پس از آبکشی کامل، طلا را با یک پارچه نرم و خشک کاملاً خشک کنید. سپس آن را روی یک حوله تمیز قرار دهید و اجازه دهید برای چند ساعت در هوای آزاد خشک شود. از قرار دادن جواهرات نگیندار خیس در جعبه خودداری کنید، زیرا رطوبت میتواند به زیر نگینها نفوذ کرده و باعث تغییر رنگ یا شل شدن آنها شود.
- سنگهای حساس: برای سنگهایی مانند مروارید، فیروزه، اوپال، مرجان و کهربا که بسیار متخلخل و نرم هستند، هرگز از محلولهای آبی یا مواد شیمیایی استفاده نکنید. این سنگها را فقط با یک دستمال نرم و کمی مرطوب پاک کنید و بلافاصله خشک کنید. عطر، اسپری و مواد آرایشی میتوانند به این سنگها آسیب جدی وارد کنند.
شست و شوی طلای سفید و طلاهای آبکاری شده با رودیوم
طلای سفید معمولاً با یک لایه رودیوم آبکاری میشود تا درخشش بیشتر و رنگ سفیدتری داشته باشد. این لایه بسیار ظریف است و نیاز به مراقبت ویژه دارد.
- حساسیت به مواد شیمیایی قوی و ساینده: برای شستشوی طلای سفید، از مواد شیمیایی قوی مانند آمونیاک، سفیدکنندهها یا برسهای زبر به شدت اجتناب کنید. این مواد میتوانند لایه رودیوم را از بین برده و رنگ زرد زیرین طلا را نمایان کنند.
- توصیه به روشهای بسیار ملایم: بهترین روش برای شستشوی طلای سفید، استفاده از آب گرم و مایع ظرفشویی ملایم است که در بخش 4.1 توضیح داده شد. با ملایمت کامل و با استفاده از پارچه نرم یا مسواک فوقالعاده نرم تمیز کنید.
- اهمیت رودیوم کاری مجدد: اگر طلای سفید شما به مرور زمان کدر شد یا رنگ زردی پیدا کرد، به احتمال زیاد لایه رودیوم آن از بین رفته است. در این صورت، باید برای رودیوم کاری مجدد به طلافروش یا جواهرساز حرفهای مراجعه کنید تا درخشش اولیه آن بازگردد.
روش تمیز کردن طلاهای مات و سندبلاست
برخی از جواهرات طلا دارای بافت سطحی مات یا سندبلاست هستند که جلوهای خاص به آنها میدهد. تمیز کردن این نوع طلاها نیازمند احتیاط بیشتری است تا بافت آنها تغییر نکند.
- نکات خاص در تمیز کردن بافت سطحی: از برسهای زبر یا مالش شدید خودداری کنید، زیرا این کار میتواند بافت مات را از بین برده و سطح را براق کند.
- روش توصیه شده: از محلول آب گرم و مایع ظرفشویی ملایم استفاده کنید و طلا را به مدت کوتاه در آن خیس کنید. سپس با یک پارچه بسیار نرم و با حرکات آرام و ضربهای، سطح آن را تمیز کنید. آبکشی کامل و خشک کردن با پارچه نرم ضروری است.
مواد ممنوع و اشتباهات رایج در شست و شوی طلا
برای حفظ زیبایی و طول عمر طلاهایتان، علاوه بر آشنایی با بهترین روش شستشوی طلا، دانستن مواردی که باید از آنها اجتناب کنید نیز از اهمیت بالایی برخوردار است. استفاده نادرست از برخی مواد و ابزار میتواند به طور جدی به طلا آسیب رساندن به طلا منجر شود و حتی ارزش آن را کاهش دهد. در جدول زیر، به مواردی اشاره شده است که باید در حین شستشو و مراقبت از طلا به شدت از آنها دوری کنید:
| ماده/عمل ممنوعه | اثرات مخرب بر طلا |
|---|---|
| وایتکس و سفیدکنندههای قوی | خورندگی شدید، تغییر رنگ دائمی، آسیب به ساختار فلز (مخصوصا برای طلاهای با عیار پایین یا دارای لحیم) |
| برسها و پدهای زبر | ایجاد خراشیدگیهای ریز و عمیق روی سطح طلا، از بین رفتن براقیت و صیقل اولیه |
| آب بسیار داغ | شل شدن نگینها (به دلیل انبساط و انقباض ناگهانی فلز)، آسیب به سنگهای قیمتی حساس به حرارت |
| خمیردندان | حاوی مواد ساینده که میتواند باعث ایجاد خراشهای میکروسکوپی و کدری تدریجی شود |
| شویندههای لباس آنزیمدار | برخی آنزیمها و ترکیبات شیمیایی میتوانند به فلزات حساس و حتی طلا آسیب برسانند |
| شستشو در سینک بدون محافظ | خطر افتادن جواهرات به داخل فاضلاب و از دست رفتن آنها |
| پاککنندههای حاوی کلر | کلر میتواند باعث خوردگی و تغییر رنگ طلا شود |
| سنگشورهای قوی | برای تمیز کردن جواهرات با سنگهای حساس (مانند مروارید یا فیروزه) نامناسب است و به آنها آسیب میرساند |
| استفاده از اجسام نوکتیز | برای تمیز کردن شیارها، ممکن است باعث خراشیدگی یا کج شدن فلز شود |
| خشک کردن با دستمال کاغذی زبر | باعث ایجاد پرز روی طلا و همچنین خراشهای ریز میشود |
به یاد داشته باشید که رعایت این نکات و پرهیز از مواد و اعمال ممنوعه، کلید اصلی در حفظ زیبایی و ارزش طلاهای شما برای سالیان طولانی است. مراقبت صحیح از طلا به اندازه خرید آن اهمیت دارد.
مراقبت و نگهداری از طلا بعد از شستشو
بعد از تمیز کردن، مهمترین مرحله مراقبت صحیح از طلاست تا دوباره کدر نشود و درخششش ماندگار بماند.
خشک کردن کامل طلا
بعد از شستشو، طلا باید کاملاً خشک شود. رطوبت باقیمانده مخصوصاً زیر نگینها باعث کدری، لکه آب و حتی آسیب به سنگهای حساس میشود. از یک پارچه نرم استفاده کنید و اجازه دهید طلا کمی در هوای آزاد خشک شود.
نحوه درست نگهداری طلا
برای جلوگیری از خراش:
- جواهرات را جدا از هم نگه دارید.
- از جعبههای چندبخشی یا کیسههای پارچهای نرم (مخمل/ابریشم) استفاده کنید.
- طلا را دور از رطوبت و نور مستقیم نگهداری کنید.
جلوگیری از تماس با مواد مضر
عطر، اسپری مو، لوسیونها و مواد شوینده خیلی سریع باعث کدر شدن طلا میشوند. همیشه اول آرایش و عطر، بعد طلا. قبل از کارهای منزل، طلا را حتماً از دست خارج کنید.
هر چند وقت یکبار طلا را بشوییم؟
- استفاده روزمره هر ۱ تا ۲ ماه یکبار شستشوی ملایم
- استفاده کم سالی ۱ تا ۲ بار کافی است
- از شستشوی زیاد، مخصوصاً برای طلاهای آبکاریشده یا نگیندار، خودداری کنید.
چه زمانی برای شستشوی حرفهای طلا به طلا فروش مراجعه کنیم؟
با وجود اینکه روش شست و شوی طلا در خانه میتواند در بازگرداندن درخشش اولیه طلا بسیار مؤثر باشد، اما گاهی اوقات نیاز به مداخله یک متخصص طلافروش یا جواهرساز حرفهای احساس میشود. در برخی شرایط، تلاش برای تمیز کردن طلا در خانه نه تنها کمکی نمیکند، بلکه ممکن است به آسیب رساندن به طلا منجر شود. در اینجا به چند مورد از این شرایط اشاره میکنیم:
- کدری عمیق یا لکههای مقاوم: اگر طلای شما بسیار قدیمی و کدر شده یا لکههایی دارد که با روشهای خانگی از بین نمیروند، یک طلافروش میتواند با استفاده از دستگاههای تخصصی (مانند التراسونیک) یا محلولهای قویتر و ایمنتر، آن را به حالت اولیه بازگرداند.
- آسیبدیدگی یا شل شدن نگینها: اگر متوجه شدید نگینهای جواهرتان شل شدهاند، یا اگر طلا دارای شکستگی یا آسیبدیدگیهای جزئی است، هرگونه شستشوی خانگی میتواند وضعیت را بدتر کند. جواهرساز میتواند نگینها را محکم کرده و آسیبها را ترمیم کند.
- نیاز به رودیوم کاری مجدد: همانطور که قبلاً اشاره شد، طلای سفید ممکن است به مرور زمان لایه رودیوم خود را از دست بدهد و زردی فلز اصلی پدیدار شود. در این حالت، طلافروش میتواند با رودیوم کاری مجدد، درخشش و رنگ سفید طلای شما را برگرداند. این فرآیند تخصصی و نیازمند تجهیزات خاص است.
نتیجه گیری
روش شست و شوی طلا در خانه یک راه ساده و کاربردی برای حفظ درخشش طلاست. با استفاده از محلولهای ملایم مثل آب گرم و مایع ظرفشویی، جوش شیرین یا سرکه میتوانید بیشتر کدریها را از بین ببرید. مهمترین نکته این است که نوع طلا و سنگها را بشناسید و از مواد قوی مثل وایتکس، خمیردندان یا شویندههای کلردار دوری کنید تا به فلز آسیب نرسد.
در کنار شستشو، مراقبت صحیح نقش مهمتری دارد: خشک کردن کامل، نگهداری جداگانه جواهرات، پرهیز از تماس با عطر و مواد آرایشی و محافظت در برابر رطوبت، همه اینها باعث میشوند طلا همیشه براق و سالم بماند. برندهایی مثل زرسام نیز همواره بر اهمیت نگهداری درست جواهرات برای حفظ ارزش و زیبایی آنها تأکید میکنند. با رعایت همین نکات ساده، میتوانید مطمئن باشید که زیورآلات شما سالها مثل روز اول بدرخشند.